Những điểm mới của Thông tư 20/2026/TT-BTC so với quy định cũ: Kế toán và Chủ doanh nghiệp cần làm gì?

Thông tư 20/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 12/03/2026, có hiệu lực từ cùng ngày và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025. Đây là điểm rất đáng chú ý: văn bản ban hành trong năm 2026 nhưng lại tác động trực tiếp tới hồ sơ, cách xác định chi phí và doanh thu của kỳ tính thuế 2025.

Điểm không thể xem nhẹ là Thông tư này thay thế Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC, đồng thời bãi bỏ một loạt quy định liên quan tại các thông tư cũ như Thông tư 103/2014/TT-BTC, 119/2014/TT-BTC, 151/2014/TT-BTC, 130/2016/TT-BTC, 25/2018/TT-BTC, 67/2022/TT-BTC, 83/2016/TT-BTC, 128/2011/TT-BTC. Nói gọn: đây không phải chỉnh sửa lặt vặt, mà là một đợt “đại tu” khung hướng dẫn thuế TNDN.

1. Thông tư 20/2026/TT-BTC điều chỉnh những gì?

Phạm vi điều chỉnh của Thông tư 20 tập trung vào 7 nhóm nội dung, nổi bật nhất gồm:

• Hồ sơ của các khoản chi được tính vào chi phí được trừ;
• Hồ sơ hưởng ưu đãi thuế;
• Thời điểm xác định doanh thu tính thuế trong một số trường hợp;
• Hồ sơ kê khai và nộp thuế của doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài;
• Thuế TNDN đối với doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam;
• Đăng ký số vốn đầu tư cho dự án mở rộng;
• Nghĩa vụ thuế khi tài sản từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ chuyển sang phục vụ sản xuất kinh doanh.

Với kế toán và chủ doanh nghiệp, 4 phần cần soi kỹ nhất là:

1. Chi phí được trừ và hồ sơ kèm theo;
2. Thời điểm ghi nhận doanh thu tính thuế;
3. Thuế nhà thầu/thuế TNDN của doanh nghiệp nước ngoài;
4. Điều khoản chuyển tiếp, thay thế văn bản cũ.

2. Điểm mới lớn nhất: hồ sơ chi phí được trừ được liệt kê chi tiết hơn nhiều

Trước đây, doanh nghiệp thường nhớ công thức cũ kiểu “chi thực tế, liên quan hoạt động SXKD, có hóa đơn chứng từ hợp pháp, trên ngưỡng thì phải chuyển khoản”. Cách nhớ đó không sai, nhưng khá thô. Với Thông tư 20/2026/TT-BTC, Bộ Tài chính đi sâu hơn: liệt kê cụ thể thành phần hồ sơ cho từng loại khoản chi.

Một loạt khoản chi nay được “gọi tên, chỉ mặt” rõ hồ sơ gồm:

• Chi cho giáo dục quốc phòng, an ninh, lực lượng dân quân tự vệ;
• Chi hỗ trợ tổ chức Đảng, tổ chức chính trị – xã hội trong doanh nghiệp;
• Chi đào tạo nghề, giáo dục nghề nghiệp cho người lao động;
• Chi phòng, chống HIV/AIDS tại nơi làm việc;
• Chi tài trợ cho giáo dục, y tế, văn hóa, thiên tai, dịch bệnh, nhà đại đoàn kết, đối tượng chính sách, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số;
• Chi cho R&D, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số;
• Tổn thất do thiên tai, dịch bệnh, bất khả kháng;
• Chi cho người được biệt phái vào tổ chức tín dụng bị kiểm soát đặc biệt;
• Chi nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm mới nhưng dự án không thành;
• Chi thuê đất, quản lý, duy trì hạ tầng trong giai đoạn chưa tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh;
• Khấu hao/phân bổ tài sản cho thuê trong thời gian chưa có khách thuê;
• Chi thành lập doanh nghiệp, chi nhánh, địa điểm kinh doanh; chi khôi phục sau tạm dừng kinh doanh;
• Chi marketing trước khi bán hàng;
• Chi hủy hàng tồn kho, nguyên vật liệu, tài sản, phế liệu, phế phẩm.

Vì sao điểm này quan trọng?

Vì từ nay tranh luận kiểu “chi này có hợp lý không?” sẽ bớt cảm tính hơn, nhưng đổi lại hồ sơ phải đủ bộ. Không còn thời buổi “có hóa đơn là yên tâm”. Hóa đơn chỉ là vé vào cổng; hồ sơ chứng minh mục đích, quyết định, danh sách, biên bản, hợp đồng, phê duyệt nội bộ mới là thứ giữ doanh nghiệp sống sót khi thanh tra.

3. Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt: điểm thay đổi rất đáng chú ý

Một thay đổi thực tế và tác động cực mạnh đến kế toán là: Thông tư 20/2026 quy định nhiều trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này thể hiện rõ ở hồ sơ thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn và các khoản người lao động được ủy quyền thanh toán thay doanh nghiệp.

Trong khi đó, theo hướng dẫn cũ tại Thông tư 96/2015/TT-BTC, ngưỡng quen thuộc doanh nghiệp sử dụng lâu nay là từ 20 triệu đồng trở lên mới cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ.

Tác động thực tế của Thông tư 20/2026/TT-BTC 

Đây là thay đổi không nhỏ. Nói thẳng: kế toán nào vẫn giữ thói quen “dưới 20 triệu thì tiền mặt vô tư” rất dễ dính đòn.

Doanh nghiệp cần làm ngay

• Sửa quy chế tài chính nội bộ;
• Siết quy trình tạm ứng, hoàn ứng;
• Yêu cầu thanh toán qua tài khoản đối với các khoản từ 5 triệu đồng;
• Rà lại quy trình mua hàng qua nhân viên, mua hàng dân không hóa đơn, thuê tài sản cá nhân, chi phí thị trường, marketing, thử nghiệm sản phẩm.

4. Bổ sung mẫu biểu mới cho hồ sơ tài trợ và thu mua không hóa đơn

Thông tư 20 ban hành kèm:

• Mẫu số 01/TNDN: Biên bản xác nhận khoản tài trợ;
• Mẫu số 02/TNDN: Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn.

Đây là điểm mới mang tính vận hành cực rõ. Trước đây nhiều doanh nghiệp làm biên bản tài trợ và bảng kê thu mua theo mẫu tự chế. Từ giờ có mẫu chuẩn rồi, mà đã có mẫu chuẩn thì dùng sai form là tự tăng rủi ro cho mình.

Kế toán nên triển khai thế nào?

• Cập nhật ngay bộ biểu mẫu nội bộ;
• Khóa các mẫu cũ đang dùng tùy hứng;
• Bổ sung checklist hồ sơ cho từng loại khoản chi; Có thể tham khảo sử dụng Phần mềm Quản lý rủi ro hóa đơn của M-invoice
• Đào tạo bộ phận mua hàng, HCNS, marketing, admin, kho cùng dùng chung một chuẩn hồ sơ.

5. Thời điểm xác định doanh thu tính thuế được hướng dẫn rõ hơn

Điều 5 của Thông tư 20 hướng dẫn cụ thể thời điểm xác định doanh thu tính thuế TNDN trong một số trường hợp, trong đó có:

• Hàng hóa xuất khẩu: là ngày chuyển giao quyền sở hữu theo hợp đồng; nếu không xác định được thì căn cứ quy định của pháp luật hải quan;
• Vận tải hàng không: là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ vận chuyển;
• Xây dựng, lắp đặt: là thời điểm nghiệm thu công trình, hạng mục, khối lượng xây lắp, không phân biệt đã thu tiền hay chưa;
• Cung cấp điện, nước: là ngày xác nhận chỉ số công tơ được ghi trên hóa đơn.

Tại sao kế toán phải chú ý?

Vì rất nhiều doanh nghiệp đang quen hạch toán theo dòng tiền, theo hóa đơn, theo nghiệm thu hoặc theo bàn giao nhưng không đồng bộ. Đến lúc quyết toán thì lệch doanh thu tính thuế, kéo theo lệch thuế TNDN.

Nhóm doanh nghiệp cần đặc biệt cẩn trọng

• Xây dựng, cơ điện, lắp đặt;
• Xuất khẩu;
• Logistics, vận tải;
• Điện, nước, hạ tầng tiện ích;
• Doanh nghiệp có hợp đồng nghiệm thu nhiều giai đoạn.

6. Thuế nhà thầu, doanh nghiệp nước ngoài: quy định rõ hơn, phủ cả mô hình số

Điều 7 Thông tư 20 quy định về thuế TNDN đối với doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam. Phạm vi áp dụng nêu rõ cả trường hợp hoạt động thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, cung cấp hàng hóa kèm dịch vụ tại Việt Nam, giao kết hợp đồng thông qua tổ chức/cá nhân tại Việt Nam, thực hiện quyền xuất nhập khẩu, phân phối tại thị trường Việt Nam.

Thông tư cũng làm rõ:

• cách xác định doanh thu tính thuế TNDN của nhà thầu nước ngoài;
• trường hợp doanh thu chưa bao gồm thuế thì phải gross-up;
• nguyên tắc loại trừ phần giao cho nhà thầu phụ nếu đáp ứng điều kiện;
• cách áp dụng tỷ lệ % trên doanh thu cho hợp đồng hỗn hợp, hợp đồng xây dựng có bao thầu vật tư, hợp đồng cung cấp máy móc thiết bị kèm dịch vụ.

Ý nghĩa thực tế

Nói đơn giản: DN Việt Nam mua dịch vụ xuyên biên giới giờ càng khó “lơ mơ”. Mua quảng cáo, phần mềm, nền tảng, dịch vụ kỹ thuật, dịch vụ số từ đối tác nước ngoài mà không map đúng nghĩa vụ thuế thì rất dễ bị truy thu.

7. Dự án đầu tư mở rộng: phải đăng ký số vốn với cơ quan thuế

Điều 8 quy định khi triển khai dự án đầu tư mở rộng, doanh nghiệp phải có văn bản gửi cơ quan thuế quản lý trực tiếp vào thời điểm nộp tờ khai quyết toán thuế TNDN chậm nhất trong năm thực hiện dự án để thông báo số vốn đăng ký đầu tư của dự án mở rộng. Nếu thay đổi số vốn đã đăng ký thì phải thông báo lại.

Điểm này nghe nhỏ nhưng không nhỏ. Rất nhiều doanh nghiệp đầu tư mở rộng theo kiểu làm trước, giấy tờ chạy sau. Với ưu đãi thuế, kiểu đó dễ trả giá.

8. Tài sản hình thành từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ: có hướng dẫn rõ về nghĩa vụ thuế

Thông tư 20 quy định: nếu tài sản cố định hình thành từ Quỹ phát triển khoa học và công nghệ dùng cho nghiên cứu khoa học và công nghệ, chưa hết hao mòn mà được chuyển sang phục vụ sản xuất kinh doanh thì phần giá trị còn lại được tính vào thu nhập khác, còn phần giá trị còn lại được trích khấu hao được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Doanh nghiệp đồng thời phải lập báo cáo trích lập, sử dụng quỹ theo mẫu quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC.

9. Điều khoản chuyển tiếp: đừng đọc lướt, vì đây là chỗ cứu doanh nghiệp

Thông tư 20 quy định khá rõ phần chuyển tiếp:

• Có hiệu lực từ 12/03/2026 nhưng áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025;
• Với các khoản chi phát sinh trước ngày Thông tư có hiệu lực mà Thông tư 96/2015/TT-BTC đã quy định cụ thể về điều kiện, hồ sơ thì tiếp tục thực hiện theo Thông tư 96 cho kỳ tính thuế 2025;
• Với các khoản chi tại Điều 3 của Thông tư 20 mà Thông tư 96 chưa quy định cụ thể về hồ sơ, thì hồ sơ áp dụng cho kỳ tính thuế 2025 là hóa đơn, chứng từ theo pháp luật; riêng tài sản cho thuê trong thời gian chưa có khách thuê phải có hồ sơ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của doanh nghiệp;
• Quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và chuyển nhượng vốn tại Thông tư 20 áp dụng từ ngày Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực;
• Hợp đồng nhà thầu, nhà thầu phụ đang áp dụng phương pháp hỗn hợp theo Thông tư 103/2014/TT-BTC ký trước ngày Thông tư 20 có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo văn bản có hiệu lực tại thời điểm ký hợp đồng.

Dịch sang ngôn ngữ doanh nghiệp

Không phải cứ có Thông tư mới là đập toàn bộ hồ sơ cũ đi làm lại. Nhưng cũng không được ngồi yên. Phải phân loại:

• Khoản chi nào đi theo quy định cũ;
• Khoản chi nào đã phải theo logic mới;
• Khoản nào cần bổ sung hồ sơ nội bộ ngay từ kỳ 2025.

Đây là chỗ nhiều doanh nghiệp sẽ ngã vì chủ quan. Văn bản mới không đáng sợ bằng kế toán đọc nửa vời.

10. So sánh nhanh Thông tư 20/2026/TT-BTC với quy định cũ

10.1. Về hệ thống văn bản

Cũ: Doanh nghiệp chủ yếu tra cứu Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC.
Mới: Thông tư 20 thay thế hai thông tư này và bãi bỏ thêm nhiều quy định rải rác liên quan.

10.2. Về chi phí được trừ

Cũ: Nhấn mạnh điều kiện chung.
Mới: Liệt kê chi tiết bộ hồ sơ theo từng nhóm chi phí, đặc biệt với nhiều khoản chi mới gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, môi trường, tài trợ, dự án nghiên cứu, marketing trước bán hàng.

10.3. Về thanh toán không dùng tiền mặt

Cũ: Ngưỡng quen thuộc là từ 20 triệu đồng trở lên.
Mới: Nhiều trường hợp tại Thông tư 20 sử dụng ngưỡng 05 triệu đồng trở lên.

10.4. Về mẫu biểu

Cũ: Doanh nghiệp thường dùng biểu mẫu nội bộ hoặc tham chiếu rời rạc.
Mới: Có mẫu 01/TNDN và 02/TNDN ban hành kèm Thông tư.

10.5. Về doanh thu tính thuế

Cũ: Nhiều doanh nghiệp hiểu theo thói quen kế toán/hóa đơn.
Mới: Hướng dẫn rõ hơn cho xuất khẩu, hàng không, xây lắp, điện nước, chuyển nhượng vốn, chứng khoán và công cụ phái sinh.

10.6. Về thuế nhà thầu/doanh nghiệp nước ngoài

Cũ: Hệ thống cũ phân tán, nhiều doanh nghiệp áp dụng máy móc.
Mới: Bao quát rõ hơn hoạt động TMĐT, nền tảng số, phân phối, giao hàng, dịch vụ đi kèm hàng hóa, hợp đồng hỗn hợp.

---

11. Kế toán cần làm gì ngay?

Kế toán không nên đợi đến mùa quyết toán mới cuống lên. Nên làm ngay 6 việc sau:

Một là, cập nhật checklist hồ sơ chi phí được trừ
Mỗi loại chi phí phải có bộ hồ sơ riêng: quyết định, kế hoạch, danh sách, hợp đồng, biên bản, xác nhận, chứng từ thanh toán.

Hai là, sửa quy trình thanh toán
Ngưỡng 5 triệu là cú tát rất tỉnh. Quy chế tiền mặt nếu không sửa thì sau này truy thu thuế sẽ không ai cười.

Ba là, rà soát các khoản chi nhạy cảm
Marketing trước bán hàng, nghiên cứu thị trường, thử nghiệm sản phẩm, hủy hàng, tổn thất, tài trợ, thuê tài sản cá nhân, thu mua không hóa đơn.

Bốn là, chuẩn hóa biểu mẫu
Đưa ngay Mẫu 01/TNDN và 02/TNDN vào hệ thống vận hành.

Năm là, soi lại thời điểm ghi nhận doanh thu
Đặc biệt với xây dựng, xuất khẩu, dịch vụ dài kỳ, điện nước, hợp đồng nhiều giai đoạn.

Sáu là, kiểm tra giao dịch với đối tác nước ngoài
Dịch vụ phần mềm, quảng cáo, nền tảng, bản quyền, kỹ thuật, data, cloud, hosting, SaaS… rất dễ liên quan thuế nhà thầu.

---

12. Chủ doanh nghiệp cần quan tâm gì?

Nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ Thông tư thuế là chuyện của kế toán. Sai. Rất sai.

Vì cái bị truy thu không phải kế toán nộp bằng cảm xúc. Doanh nghiệp nộp bằng tiền thật.

Chủ doanh nghiệp nên trực tiếp chỉ đạo:

• ban hành lại quy chế tài chính và phê duyệt chi;
• bắt buộc thanh toán chuyển khoản theo ngưỡng an toàn;
• yêu cầu mọi bộ phận phát sinh chi phí phải nộp hồ sơ đủ bộ;
• kiểm soát các giao dịch với cá nhân, hộ kinh doanh, nhà cung cấp nước ngoài;
• yêu cầu kế toán lập báo cáo đánh giá tác động của Thông tư 20 lên kỳ quyết toán 2025.

---

13. Kết luận

Thông tư 20/2026/TT-BTC không chỉ là văn bản thay thế quy định cũ, mà là bước chuyển sang cách quản lý chặt hơn, cụ thể hơn và ít “vùng xám” hơn trong thuế TNDN. Những thay đổi đáng chú ý nhất nằm ở:

• Chuẩn hóa hồ sơ chi phí được trừ;
• Siết thanh toán không dùng tiền mặt;
• Làm rõ thời điểm xác định doanh thu tính thuế;
• Hướng dẫn chi tiết hơn về thuế nhà thầu và doanh nghiệp nước ngoài;
• Quy định rõ chuyển tiếp và thay thế văn bản cũ.

Nói ngắn gọn: Kế toán cần đổi quy trình. Chủ doanh nghiệp cần đổi cách kiểm soát. Ai vẫn làm theo quán tính của bộ quy định cũ, đến lúc quyết toán rất dễ “ngã vì tưởng mình thuộc bài”.

FAQ

Thông tư 20/2026/TT-BTC có hiệu lực khi nào?
Thông tư có hiệu lực từ ngày 12/03/2026 và áp dụng kể từ kỳ tính thuế năm 2025.

Thông tư 20/2026/TT-BTC thay thế văn bản nào?
Thông tư thay thế Thông tư 78/2014/TT-BTC và Thông tư 96/2015/TT-BTC, đồng thời bãi bỏ nhiều quy định liên quan ở các thông tư khác.

Điểm mới quan trọng nhất với kế toán là gì?
Thực tế nổi bật nhất là hồ sơ chi phí được trừ được liệt kê chi tiết hơn và ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt trong nhiều trường hợp giảm xuống 05 triệu đồng.

Thông tư 20 có ban hành mẫu biểu mới không?
Có. Ít nhất có Mẫu 01/TNDN về biên bản xác nhận khoản tài trợ và Mẫu 02/TNDN về bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn.